የጡት ካንሰር መከላከል

ስለ ጡት ካንሰር አጠቃላይ መረጃ

የጡት ካንሰር በጡት ሕብረ ሕዋሳት ውስጥ አደገኛ (የካንሰር) ሴሎች የሚፈጠሩበት በሽታ ነው።

ጡቱ ከሎብስና ቱቦዎች የተሠራ ነው። እያንዳንዱ ጡት ከ15 እስከ 20 የሚደርሱ ሎብስ የሚባሉ ክፍሎች ያሉት ሲሆን እነዚህም ሎብስ የሚባሉ ብዙ ትናንሽ ክፍሎች አሏቸው። ሎቡሎች ወተት ማምረት የሚችሉ በደርዘን የሚቆጠሩ ትናንሽ አምፖሎች ያሏቸው ናቸው። ሎቡሎች፣ ሎቡሎችና አምፖሎች ቱቦዎች በሚባሉ ቀጭን ቱቦዎች የተገናኙ ናቸው።

እያንዳንዱ ጡት የደም ስሮችና የሊምፍ ስሮችም አሉት። የሊምፍ ስሮች ሊምፍ የሚባል ቀለም የሌለውና ውሃማ ፈሳሽ ይይዛሉ። የሊምፍ ስሮች በሊምፍ ኖዶች መካከል ሊምፍ ይይዛሉ። ሊምፍ ኖዶች ሊምፍን የሚያጣሩ እና ኢንፌክሽንንና በሽታን ለመዋጋት የሚረዱ ነጭ የደም ሴሎችን የሚያከማቹ ትናንሽ የባቄላ ቅርጽ ያላቸው መዋቅሮች ናቸው። የሊምፍ ኖዶች ቡድኖች በጡት አቅራቢያ በአክሲላ (ከክንድ ስር)፣ ከአንገት አጥንት በላይ እና በደረት ውስጥ ይገኛሉ።

የጡት ካንሰር በአሜሪካ ሴቶች ላይ ሁለተኛው በጣም የተለመደ የካንሰር አይነት ነው።

በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ሴቶች ከቆዳ ካንሰር በስተቀር ከማንኛውም የካንሰር አይነት በበለጠ የጡት ካንሰር ይያዛሉ። የጡት ካንሰር በአሜሪካ ሴቶች ላይ የካንሰር ሞት ምክንያት ሲሆን ከሳንባ ካንሰር ቀጥሎ ሁለተኛ ነው። ሆኖም ግን፣ በ2007 እና 2016 መካከል በየዓመቱ በጡት ካንሰር የሚሞቱ ሰዎች ቁጥር በትንሹ ቀንሷል። የጡት ካንሰር በወንዶችም ላይ ይከሰታል፣ ነገር ግን አዳዲስ ጉዳዮች ቁጥር አነስተኛ ነው።

የጡት ካንሰር መከላከል

የአደጋ መንስኤዎችን ማስወገድ እና የመከላከያ ምክንያቶችን መጨመር ካንሰርን ለመከላከል ይረዳል።

የካንሰር ተጋላጭነትን የሚያስከትሉ ነገሮችን ማስወገድ የተወሰኑ ካንሰሮችን ለመከላከል ሊረዳ ይችላል። ለአደጋ የሚያጋልጡ ምክንያቶች ማጨስ፣ ከመጠን በላይ ክብደት እና በቂ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ አለማድረግ ያካትታሉ። እንደ ማጨስ ማቆም እና የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ ያሉ የመከላከያ ምክንያቶችን መጨመር አንዳንድ ካንሰሮችን ለመከላከል ሊረዳ ይችላል። የካንሰር ተጋላጭነትን እንዴት መቀነስ እንደሚችሉ ከሐኪምዎ ወይም ከሌላ የጤና እንክብካቤ ባለሙያ ጋር ይነጋገሩ።

የሚከተሉት ለጡት ካንሰር የሚያጋልጡ ምክንያቶች ናቸው፡

1. የዕድሜ መግፋት

የዕድሜ መግፋት ለአብዛኛዎቹ የካንሰር ዓይነቶች ዋነኛው የአደጋ ምክንያት ነው። እድሜ እየገፋ ሲሄድ በካንሰር የመያዝ እድሉ ይጨምራል።

2. የጡት ካንሰር ወይም ጤናማ ያልሆነ (ካንሰር ያልሆነ) የጡት በሽታ የግል ታሪክ

የሚከተሉት ሴቶች የጡት ካንሰር የመያዝ እድላቸው ከፍተኛ ነው፡

• የወራሪ የጡት ካንሰር፣ የጡት ካንሰር ኢን ሳይቱ (DCIS) ወይም የሎቡላር ካርሲኖማ ኢን ሲቱ (LCIS) የግል ታሪክ።
• ጤናማ ያልሆነ (ካንሰር ያልሆነ) የጡት በሽታ የግል ታሪክ።

3. የጡት ካንሰር በዘር የሚተላለፍ አደጋ

በአንደኛ ደረጃ ዘመድ (እናት፣ እህት ወይም ሴት ልጅ) ውስጥ የጡት ካንሰር የቤተሰብ ታሪክ ያላቸው ሴቶች የጡት ካንሰር የመያዝ እድላቸው ይጨምራል።

በጂኖች እና በሌሎች ጂኖች ወይም በሌሎች ጂኖች ላይ ለውጦችን የወረሱ ሴቶች የጡት ካንሰር የመያዝ እድላቸው ከፍተኛ ነው። በዘር የሚተላለፍ የጂን ለውጦች ምክንያት የጡት ካንሰር የመያዝ እድሉ የሚወሰነው በጂን ሚውቴሽን አይነት፣ በቤተሰብ የካንሰር ታሪክ እና በሌሎች ምክንያቶች ላይ ነው።

4. ጥቅጥቅ ያሉ ጡቶች

በማሞግራም ላይ ጥቅጥቅ ያለ የጡት ቲሹ መኖሩ ለጡት ካንሰር ተጋላጭነት ምክንያት ነው። የአደጋው መጠን የሚወሰነው የጡት ቲሹ ምን ያህል ጥቅጥቅ ባለ መሆኑ ላይ ነው። በጣም ጥቅጥቅ ያሉ ጡቶች ያሏቸው ሴቶች ዝቅተኛ የጡት ጥግግት ካላቸው ሴቶች ይልቅ ለጡት ካንሰር የመጋለጥ እድላቸው ከፍተኛ ነው።

የጡት ጥግግት መጨመር ብዙውን ጊዜ በዘር የሚተላለፍ ባህሪ ነው፣ ነገር ግን ልጅ ያልወለዱ፣ በህይወት ዘግይተው የመጀመሪያ እርግዝና ያጋጠማቸው፣ ከወር አበባ በኋላ ሆርሞኖችን የሚወስዱ ወይም አልኮል የሚጠጡ ሴቶች ላይም ሊከሰት ይችላል።

5. የጡት ሕብረ ሕዋስ በሰውነት ውስጥ ለሚመረተው ኢስትሮጅን መጋለጥ

ኤስትሮጅን በሰውነት የሚመረተው ሆርሞን ነው። ሰውነት የሴትን የወሲብ ባህሪያት እንዲያዳብርና እንዲጠብቅ ይረዳል። ለረጅም ጊዜ ለኢስትሮጅን መጋለጥ የጡት ካንሰር የመያዝ እድልን ሊጨምር ይችላል። አንዲት ሴት የወር አበባ ባላትባቸው ዓመታት የኢስትሮጅን መጠን ከፍተኛ ነው።

አንዲት ሴት ለኢስትሮጅን የመጋለጥ እድሏ በሚከተሉት መንገዶች ይጨምራል፡

• የወር አበባ መጀመር፡- በ11 ዓመት ወይም ከዚያ በታች የወር አበባ መጀመር የጡት ሕብረ ሕዋስ ለኢስትሮጅን የሚጋለጥበትን የዓመታት ብዛት ይጨምራል።
• ከእርጅና ጀምሮ፡- አንዲት ሴት የወር አበባዋ በጨመረ ቁጥር የጡትዋ ሕብረ ሕዋስ ለኢስትሮጅን ይጋለጣል።
• በመጀመሪያ ልደት ወይም ልጅ መውለድ ሳያውቅ የእርጅና ዕድሜ፡- በእርግዝና ወቅት የኢስትሮጅን መጠን ዝቅተኛ ስለሆነ፣ ከ35 ዓመት በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ እርጉዝ በሆኑ ወይም እርጉዝ ባልሆኑ ሴቶች ላይ የጡት ሕብረ ሕዋስ ለበለጠ ኢስትሮጅን ይጋለጣል።

6. የወር አበባ ማቆም ምልክቶች ሲኖሩ የሆርሞን ሕክምና መውሰድ

እንደ ኢስትሮጅንና ፕሮጄስትሮን ያሉ ሆርሞኖች በላብራቶሪ ውስጥ ወደ ክኒን መልክ ሊፈጠሩ ይችላሉ። ኤስትሮጅን፣ ፕሮጄስቲን ወይም ሁለቱም ከወር አበባ በኋላ በሚመጡ ሴቶች ወይም ኦቫሪያቸው ከተወገዱ ሴቶች ኦቫሪያቸው የማይመረተውን ኢስትሮጅን ለመተካት ሊሰጡ ይችላሉ። ይህ የሆርሞን ምትክ ሕክምና (HRT) ወይም የሆርሞን ቴራፒ (HT) ይባላል። ጥምረት HRT/HT ከፕሮጄስቲን ጋር የተቀላቀለ ኢስትሮጅን ነው። ይህ ዓይነቱ HRT/HT የጡት ካንሰር የመያዝ እድልን ይጨምራል። ጥናቶች እንደሚያሳዩት ሴቶች ኢስትሮጅንን ከፕሮጄስቲን ጋር ሲቀላቀሉ የጡት ካንሰር የመያዝ እድሉ ይቀንሳል።

7. ለጡት ወይም ለደረት የጨረር ሕክምና

ለካንሰር ህክምና ሲባል በደረት ላይ የሚደረግ የጨረር ሕክምና የጡት ካንሰር የመያዝ እድልን ይጨምራል፣ ይህም ከህክምናው ከ10 ዓመታት በኋላ ይጀምራል። የጡት ካንሰር የመያዝ እድሉ የሚወሰነው በጨረር መጠን እና በሚሰጥበት ዕድሜ ላይ ነው። የጨረር ሕክምና በጉርምስና ወቅት፣ ጡቶች በሚፈጠሩበት ጊዜ ጥቅም ላይ ከዋለ አደጋው ከፍተኛ ነው።

በአንድ ጡት ላይ ካንሰርን ለማከም የጨረር ሕክምና በሌላኛው ጡት ላይ የካንሰር ተጋላጭነትን የሚጨምር አይመስልም።

በBRCA1 እና BRCA2 ጂኖች ላይ ለውጦችን የወረሱ ሴቶች፣ እንደ የደረት ኤክስሬይ ያሉ ለጨረር መጋለጥ፣ በተለይም ከ20 ዓመት እድሜ በፊት ኤክስሬይ በተደረገላቸው ሴቶች ላይ የጡት ካንሰር የመያዝ እድልን የበለጠ ሊጨምር ይችላል።

8. ውፍረት

ከመጠን በላይ ውፍረት በተለይም የሆርሞን ምትክ ሕክምናን ያልተጠቀሙ ሴቶች ላይ የጡት ካንሰር የመያዝ እድልን ይጨምራል።

9. አልኮል መጠጣት

አልኮል መጠጣት የጡት ካንሰር የመያዝ እድልን ይጨምራል። የሚወሰደው የአልኮል መጠን እየጨመረ ሲሄድ የአደጋው መጠን ይጨምራል።

የሚከተሉት የጡት ካንሰርን ለመከላከል የሚረዱ ምክንያቶች ናቸው፡-

1. የጡት ሕብረ ሕዋሳት በሰውነት ውስጥ ለሚፈጠረው ኢስትሮጅን መጋለጥን መቀነስ

አንዲት ሴት የጡት ህብረ ህዋስ ለኢስትሮጅን የምትጋለጥበትን ጊዜ መቀነስ የጡት ካንሰርን ለመከላከል ይረዳል። ለኢስትሮጅን ተጋላጭነት በሚከተሉት መንገዶች ይቀንሳል፡

• በእርግዝና መጀመሪያ ላይ፡- በእርግዝና ወቅት የኢስትሮጅን መጠን ዝቅተኛ ነው። ከ20 ዓመት በፊት ሙሉ እርግዝና የነበራቸው ሴቶች ልጅ ካልወለዱ ወይም ከ35 ዓመት በኋላ የመጀመሪያ ልጃቸውን ከወለዱ ሴቶች ጋር ሲነፃፀሩ የጡት ካንሰር የመያዝ እድላቸው አነስተኛ ነው።
• ጡት ማጥባት፡ አንዲት ሴት ጡት እያጠባች እያለ የኢስትሮጅን መጠን ዝቅተኛ ሆኖ ሊቆይ ይችላል። ጡት የሚያጠቡ ሴቶች ልጆች ከወለዱ ነገር ግን ጡት ካላጠቡ ሴቶች ጋር ሲነፃፀሩ የጡት ካንሰር የመያዝ እድላቸው አነስተኛ ነው።

2. ከሂስተርክቶሚ ቀዶ ጥገና በኋላ፣ የተመረጡ የኢስትሮጅን ተቀባይ ሞዱላተሮች ወይም የአሮማታሴ አጋቾች እና ኢንአክቲቪተሮችን መውሰድ

ከቀዶ ጥገና በኋላ የኢስትሮጅን-ብቻ የሆርሞን ሕክምና

የሆርሞን ሕክምና በሆርሞን ቴራፒ የሚሰጠው በሆርሞን ቴራፒ አማካኝነት ሲሆን ይህም የማህፀን ቀዶ ጥገና ለተደረገላቸው ሴቶች ብቻ ነው። በእነዚህ ሴቶች ላይ ከወር አበባ በኋላ በኢስትሮጅን ብቻ የሚደረግ ሕክምና የጡት ካንሰርን አደጋ ሊቀንስ ይችላል። ከማህፀን ቀዶ ጥገና በኋላ ኢስትሮጅን የሚወስዱ ሴቶች ላይ የስትሮክ እና የልብ እና የደም ሥር በሽታ የመያዝ እድላቸው ይጨምራል።

የተመረጡ የኢስትሮጅን ተቀባይ ሞዱለተሮች

ታሞክሲፌን እና ራሎክሲፌን የተመረጡ የኢስትሮጅን ተቀባይ ሞዱላተሮች (SERMs) ተብለው ከሚጠሩት የመድኃኒት ቤተሰብ ውስጥ ናቸው። SERMዎች በሰውነት ውስጥ ባሉ አንዳንድ ሕብረ ሕዋሳት ላይ እንደ ኢስትሮጅን ሆነው ይሠራሉ፣ ነገር ግን የኢስትሮጅንን በሌሎች ሕብረ ሕዋሳት ላይ ያለውን ተጽእኖ ያግዳሉ።

በታሞክሲፌን የሚደረግ ሕክምና ከፍተኛ ተጋላጭነት ባላቸው የቅድመ ማረጥ እና የድህረ ማረጥ ሴቶች ላይ የኢስትሮጅን ተቀባይ-ፖዘቲቭ (ER-ፖዘቲቭ) የጡት ካንሰር እና በቦታው ውስጥ ያለ የጡት ካንሰር የመያዝ እድልን ይቀንሳል። በራሎክሲፌን የሚደረግ ሕክምናም ከወር አበባ በኋላ ባሉ ሴቶች ላይ የጡት ካንሰር የመያዝ እድልን ይቀንሳል። በሁለቱም መድኃኒቶች፣ ሕክምናው ከተቋረጠ በኋላ የሚቀነሰው አደጋ ለብዙ ዓመታት ወይም ከዚያ በላይ ይቆያል። ራሎክሲፌን በሚወስዱ ታካሚዎች ላይ የሚሰበሩ አጥንቶች መጠን ዝቅተኛ መሆኑ ተስተውሏል።

ታሞክሲፌን መውሰድ ትኩሳት፣ ኢንዶሜሪያል ካንሰር፣ ስትሮክ፣ የዓይን ሞራ ማሳከክ እና የደም መርጋት (በተለይም በሳንባ እና በእግሮች ላይ) የመከሰት እድልን ይጨምራል። እነዚህ ችግሮች የመከሰት እድሉ ከ50 ዓመት በላይ በሆኑ ሴቶች ላይ ከወጣቶች ጋር ሲነጻጸር በከፍተኛ ሁኔታ ይጨምራል። ከ50 ዓመት በታች የሆኑ እና ለጡት ካንሰር ከፍተኛ ተጋላጭነት ያላቸው ሴቶች ታሞክሲፌን ከመውሰድ ከፍተኛ ጥቅም ሊያገኙ ይችላሉ። ታሞክሲፌን ከተቋረጠ በኋላ የእነዚህ ችግሮች የመጋለጥ እድሉ ይቀንሳል። ይህንን መድሃኒት መውሰድ ስለሚያስከትላቸው አደጋዎች እና ጥቅሞች ከሐኪምዎ ጋር ይነጋገሩ።

ራሎክሲፌን መውሰድ በሳንባዎችና በእግሮች ላይ የደም መርጋት አደጋን ይጨምራል፣ ነገር ግን የኢንዶሜትሪያል ካንሰር የመያዝ እድልን የሚጨምር አይመስልም። ኦስቲዮፖሮሲስ (የአጥንት ጥግግት መቀነስ) ባላቸው ድህረ ማረጥ ሴቶች ላይ ራሎክሲፌን ከፍተኛ ወይም ዝቅተኛ የጡት ካንሰር ተጋላጭነት ላላቸው ሴቶች የጡት ካንሰር የመያዝ እድልን ይቀንሳል። ራሎክሲፌን ኦስቲዮፖሮሲስ በሌላቸው ሴቶች ላይ ተመሳሳይ ውጤት ይኖረዋል አይታወቅም። ይህንን መድሃኒት የመውሰድ አደጋዎችን እና ጥቅሞችን በተመለከተ ከሐኪምዎ ጋር ይነጋገሩ።

ሌሎች SERMዎች በክሊኒካዊ ሙከራዎች እየተጠኑ ነው።

የአሮማታሴ አጋቾች እና አነቃቂዎች

የአሮማታሴ አጋቾች (አናስትሮዞል፣ ሌትሮዞል) እና ኢንአክቲቬተሮች (ኤክሰሜስታን) የጡት ካንሰር ታሪክ ባላቸው ሴቶች ላይ የመድገም እና አዲስ የጡት ካንሰር የመያዝ እድልን ይቀንሳሉ። የአሮማታሴ አጋቾች በተጨማሪም በሚከተሉት ሁኔታዎች ባለባቸው ሴቶች ላይ የጡት ካንሰር የመያዝ እድልን ይቀንሳሉ፡

• የጡት ካንሰር የግል ታሪክ ያላቸው ከወር አበባ በኋላ ያሉ ሴቶች።
• የጡት ካንሰር የግል ታሪክ የሌላቸው እና ዕድሜያቸው 60 ዓመት እና ከዚያ በላይ የሆኑ፣ በማስቴክቶሚ ቀዶ ጥገና የጡት ካንሰር በሽታ ያለባቸው ወይም በጌይል ሞዴል መሳሪያ (የጡት ካንሰር አደጋን ለመገመት የሚያገለግል መሳሪያ) ላይ ተመስርተው የጡት ካንሰር የመያዝ ዕድላቸው ከፍተኛ የሆኑ ሴቶች።

የጡት ካንሰር የመያዝ እድላቸው ከፍተኛ በሆነባቸው ሴቶች ላይ የአሮማታሴ አጋቾችን መውሰድ በሰውነት የሚመረተውን የኢስትሮጅን መጠን ይቀንሳል። ከማረጥ በፊት፣ ኢስትሮጅን የሚመረተው በሴት አካል ውስጥ ባሉ ኦቫሪ እና ሌሎች ሕብረ ሕዋሳት ሲሆን ይህም አንጎል፣ የስብ ሕብረ ሕዋስ እና ቆዳን ያካትታል። ከማረጥ በኋላ ኦቫሪዎቹ ኢስትሮጅን ማምረት ያቆማሉ፣ ነገር ግን ሌሎቹ ሕብረ ሕዋሳት አያደርጉም። የአሮማታሴ አጋቾች ሁሉንም የሰውነት ኢስትሮጅን ለማምረት የሚያገለግል አሮማታሴ የተባለ ኢንዛይም ተግባርን ያግዳሉ። የአሮማታሴ አጋቾች ኢንዛይሙን እንዳይሰራ ያግዳሉ።

የአሮማታሴ አጋቾችን መውሰድ ሊያስከትሉ የሚችሉ ጉዳቶች የጡንቻ እና የመገጣጠሚያ ህመም፣ ኦስቲዮፖሮሲስ፣ ትኩሳት እና በጣም ድካም ሊሰማቸው ይችላል።

3. አደጋን የሚቀንስ የማስቴክቶሚ ቀዶ ጥገና

ከፍተኛ የጡት ካንሰር የመያዝ እድላቸው ከፍተኛ የሆነባቸው አንዳንድ ሴቶች አደጋን የሚቀንስ የማስቴክቶሚ ቀዶ ጥገና (ምንም አይነት የካንሰር ምልክት በማይኖርበት ጊዜ ሁለቱንም ጡቶች ማስወገድ) ለማድረግ ሊመርጡ ይችላሉ። በእነዚህ ሴቶች ላይ የጡት ካንሰር የመያዝ እድላቸው በጣም ዝቅተኛ ሲሆን አብዛኛዎቹ በጡት ካንሰር የመያዝ እድላቸው አነስተኛ እንደሆነ ይሰማቸዋል። ሆኖም ግን፣ ይህንን ውሳኔ ከማድረግዎ በፊት የካንሰር ስጋት ግምገማ እና የጡት ካንሰርን ለመከላከል ስለሚረዱ የተለያዩ መንገዶች ምክር መስጠት በጣም አስፈላጊ ነው።

4. የኦቫሪያን ማስወገጃ

ኦቫሪዎቹ በሰውነት የሚመረተውን ኢስትሮጅን አብዛኛውን ያመርታሉ። ኦቫሪ የሚያመርተውን የኢስትሮጅን መጠን የሚያስቆሙ ወይም የሚቀንሱ ሕክምናዎች ኦቫሪውን ለማስወገድ የሚደረግ ቀዶ ጥገና፣ የጨረር ሕክምና ወይም የተወሰኑ መድኃኒቶችን መውሰድን ያካትታሉ። ይህ የኦቫሪ አፕላሽን ይባላል።

በBRCA1 እና BRCA2 ጂኖች ላይ በተወሰኑ ለውጦች ምክንያት ከፍተኛ የጡት ካንሰር የመያዝ እድላቸው ከፍተኛ የሆነ የማረጥ ቅድመ-ወሊድ ሴቶች (ምንም የካንሰር ምልክቶች በሌሉበት ጊዜ ሁለቱንም ኦቫሪዎች ማስወገድ) አደጋን የሚቀንስ ኦፎርክቶሚ (የካንሰር ምልክቶች በሌሉበት ጊዜ ሁለቱንም ኦቫሪዎች ማስወገድ) ለማድረግ ሊመርጡ ይችላሉ። ይህም በሰውነት የሚመረተውን የኢስትሮጅን መጠን ይቀንሳል እና የጡት ካንሰር የመያዝ እድልን ይቀንሳል። አደጋን የሚቀንስ ኦፎርክቶሚ በተለመደው የማረጥ ቅድመ-ወሊድ ሴቶች እና በደረት ላይ በሚመጣ ጨረር ምክንያት የጡት ካንሰር የመያዝ እድላቸው ከፍተኛ በሆኑ ሴቶች ላይ የጡት ካንሰር የመያዝ እድልን ይቀንሳል። ሆኖም፣ ይህንን ውሳኔ ከማድረግዎ በፊት የካንሰር ስጋት ግምገማ እና የምክር አገልግሎት መስጠት በጣም አስፈላጊ ነው። ድንገተኛ የኢስትሮጅን መጠን መቀነስ የማረጥ ምልክቶች እንዲጀምሩ ሊያደርግ ይችላል። እነዚህም ትኩስ ብልጭታዎችን፣ የእንቅልፍ ችግርን፣ ጭንቀትን እና ድብርትን ያካትታሉ። የረጅም ጊዜ ውጤቶቹ የወሲብ ፍላጎት መቀነስ፣ የሴት ብልት መድረቅ እና የአጥንት ጥግግት መቀነስን ያካትታሉ።

5. በቂ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ

በሳምንት አራት ወይም ከዚያ በላይ ሰዓታት የአካል ብቃት እንቅስቃሴ የሚያደርጉ ሴቶች የጡት ካንሰር የመያዝ እድላቸው አነስተኛ ነው። የአካል ብቃት እንቅስቃሴ በጡት ካንሰር ተጋላጭነት ላይ የሚኖረው ተጽእኖ መደበኛ ወይም ዝቅተኛ የሰውነት ክብደት ባላቸው ሴቶች ላይ ከፍተኛ ሊሆን ይችላል።

የሚከተሉት የጡት ካንሰር አደጋ ላይ ተጽዕኖ ያሳድራሉ የሚለው ግልጽ አይደለም፡

1. የሆርሞን የወሊድ መከላከያዎች

የሆርሞን የወሊድ መከላከያዎች ኢስትሮጅን ወይም ኢስትሮጅን እና ፕሮጄስቲን ይይዛሉ። አንዳንድ ጥናቶች እንደሚያሳዩት በአሁኑ ጊዜ ወይም በቅርብ ጊዜ የሆርሞን የወሊድ መከላከያዎችን የሚጠቀሙ ሴቶች የጡት ካንሰር ተጋላጭነት በትንሹ ሊጨምር ይችላል። ሌሎች ጥናቶች ደግሞ የሆርሞን የወሊድ መከላከያዎችን በሚጠቀሙ ሴቶች ላይ የጡት ካንሰር የመያዝ እድሉ ከፍ ያለ መሆኑን አላሳዩም።

በአንድ ጥናት፣ አንዲት ሴት የሆርሞን የወሊድ መከላከያዎችን በተጠቀመች ቁጥር የጡት ካንሰር የመያዝ እድሉ በትንሹ ጨምሯል። ሌላ ጥናት እንዳመለከተው ሴቶች የሆርሞን የወሊድ መከላከያዎችን መጠቀም ሲያቆሙ የጡት ካንሰር ተጋላጭነት ከጊዜ ወደ ጊዜ እየቀነሰ መጥቷል።

የሆርሞን የወሊድ መከላከያዎች አንዲት ሴት የጡት ካንሰር የመያዝ እድሏን ይጎዳሉ ወይ የሚለውን ለማወቅ ተጨማሪ ጥናቶች ያስፈልጋሉ።

2. አካባቢ

ጥናቶች እንዳረጋገጡት በአካባቢው ውስጥ ለተወሰኑ ንጥረ ነገሮች ለምሳሌ እንደ ኬሚካሎች መጋለጥ የጡት ካንሰር የመያዝ እድልን ይጨምራል።

ጥናቶች እንደሚያሳዩት አንዳንድ ምክንያቶች በጡት ካንሰር የመያዝ እድል ላይ ብዙም ተጽዕኖ የላቸውም ወይም ምንም ተጽእኖ የላቸውም።

የሚከተሉት የጡት ካንሰር የመያዝ እድልን በእጅጉ የሚቀንሱ ወይም ምንም አይነት ተጽእኖ የላቸውም፡

• ፅንስ ማስወረድ።
• እንደ ስብ መቀነስ ወይም ብዙ ፍራፍሬዎችና አትክልቶችን መመገብ ያሉ የአመጋገብ ለውጦችን ማድረግ።
• ፌኔቲኒድ (የቫይታሚን ኤ አይነት) ጨምሮ ቫይታሚኖችን መውሰድ።
• ሲጋራ ማጨስ፣ ሁለቱም ንቁ እና ተገብሮ (ሁለተኛ እጅ ጭስ ወደ ውስጥ መተንፈስ)።
• የብብት ስር ዲኦድራንት ወይም ፀረ-ላብ መጠቀም።
• ኮሌስትሮልን የሚቀንሱ መድኃኒቶችን (ስታቲንስ) መውሰድ።
• ቢስፎስፎኔቶች (ኦስቲዮፖሮሲስን እና ሃይፐርካልሲሚያን ለማከም የሚያገለግሉ መድኃኒቶችን) በአፍ ወይም በደም ሥር በመውሰድ መውሰድ።
• በሰርካዲያን ሪትምዎ ላይ የሚደረጉ ለውጦች (በ24 ሰዓት ዑደቶች ውስጥ በጨለማ እና በብርሃን የሚነኩ የአካል፣ የአእምሮ እና የባህሪ ለውጦች)፣ ይህም በሌሊት በሚሰሩ የስራ ፈረቃዎች ወይም በሌሊት በመኝታ ክፍልዎ ውስጥ ባለው የብርሃን መጠን ሊጎዳ ይችላል።

ምንጭ፡http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR257994&type=1